Rok 1540 uznaje się za początek zorganizowanego wydobycia rud żelaza i arsenu w rejonie dzisiejszej kopalni Kowary. Występujące tu bogate złoża magnetytu były łatwo dostępne i pozwalały na rozwój lokalnego przemysłu hutniczego. Związki arsenu, takie jak realgar i aurypigment, towarzyszyły rudom żelaza i miały zastosowanie w farbiarstwie oraz metalurgii.

„Region kowarski od XVI wieku należał do najważniejszych ośrodków górniczo-hutniczych w Sudetach. Surowce wydobywano tu niemal bez przerwy przez trzy stulecia, co znacząco wpłynęło na strukturę osadniczą i gospodarczą kotliny.”
— prof. Stanisław Alexandrowicz, Górnictwo i przestrzeń Sudetów, PAN, 2001

🟨 Górnicza tradycja, która wyprzedziła kopalnię uranu Kowary

Choć dzisiejsza kopalnia uranu Kowary kojarzy się głównie z XX-wiecznym wydobyciem surowców strategicznych, to jej fundamenty sięgają znacznie wcześniej. Już w XVI wieku budowano sztolnie i szyby, które później zostały wykorzystane lub przebudowane na potrzeby eksploatacji uranu. W ten sposób wczesne górnictwo rud żelaza stworzyło fizyczne i organizacyjne podwaliny dla działalności w czasach Zimnej Wojny.

🟨 Sztolnie Kowary – sieć wyrobisk rozwijana przez ponad 300 lat

Do połowy XIX wieku w okolicy Kowar istniało ponad 100 niewielkich sztolni, szybów i kopalń. Wiele z nich znajdowało się w rejonie obecnej trasy turystycznej prowadzącej przez sztolnie Kowary. Prace górnicze prowadzono ręcznie, często w bardzo trudnych warunkach, z wykorzystaniem prostych narzędzi. Eksploatacja trwała sezonowo i zależała od koniunktury na rynku metali.

🟨 Gospodarka i rozwój miasta na bazie górnictwa rud

Dzięki kopalniom żelaza Kowary przekształciły się w ważny ośrodek hutniczy Dolnego Śląska. Miejscowe kuźnice i piece dymarskie produkowały narzędzia rolnicze, elementy konstrukcyjne i broń. Powstawały pierwsze szkoły górnicze, cechy rzemieślnicze i osiedla robotnicze – tworząc trwałe podłoże społeczno-gospodarcze, które później umożliwiło przekształcenie regionu w bazę wydobycia rud uranu.

🟨 Od górnictwa żelaza do kopalni uranu – naturalna ewolucja

Wszystko, co wydarzyło się po 1540 roku, stworzyło kontekst dla narodzin jednej z najbardziej tajemniczych atrakcji regionu – kopalni uranu w Kowarach. Dzisiejsze trasy turystyczne nie tylko odsłaniają historię atomową XX wieku, ale też prowadzą przez miejsca, w których setki lat wcześniej wydobywano rudy żelaza i arsenu.

Dowiedz się więcej o dalszych losach górnictwa w naszym dziale Historia kopalni uranu →

Artykuł 1540 – Rozpoczyna się wydobycie rud żelaza i arsenu w rejonie Kowar. pochodzi z serwisu Uranový důl Kowary.

W połowie XIX wieku, około 1850 roku, rozpoczęto w rejonie dzisiejszej kopalni uranu Kowary wydobycie fluorytu (CaF₂), minerału o dużym znaczeniu przemysłowym. Po wyczerpaniu wielu łatwo dostępnych złóż żelaza i arsenu, zainteresowanie górników i właścicieli kopalń przesunęło się na złoża fluorytu. Surowiec ten był niezwykle cenny w procesie topienia metali oraz produkcji szkła i emalii.

🟨 Kopalnia Kowary – ciągłość eksploatacji i rozwój infrastruktury

Dzięki obecności fluorytu, kopalnia Kowary mogła kontynuować swoją działalność, a prace górnicze znów nabrały intensywności. Budowano nowe sztolnie i komory eksploatacyjne, a istniejące już wyrobiska żelazne adaptowano do nowych celów. To wtedy powstały fragmenty infrastruktury, które do dziś są dostępne podczas zwiedzania sztolni Kowary.

„Eksploatacja fluorytu w Sudetach była ważnym etapem przejściowym między schyłkiem epoki metali żelaznych a okresem surowców strategicznych. Kowary stanowiły wówczas jeden z filarów tego przemysłu.”
— prof. Andrzej Konieczny, Surowce skalne i przemysłowe Dolnego Śląska, 2004

🟨 Znaczenie fluorytu dla przemysłu XIX wieku

Fluoryt z Kowar był wykorzystywany w całym regionie. Ze względu na swoje właściwości jako topnika, odgrywał kluczową rolę w procesach hutniczych i szklarskich. Dzięki temu kopalnia uranu Kowary przeszła metamorfozę z ośrodka wydobycia rud żelaza w ważny punkt dostaw nowoczesnego surowca mineralnego.

🟨 Dziedzictwo fluorytu w trasie turystycznej

Współczesna trasa turystyczna obejmuje fragmenty dawnych chodników i komór poeksploatacyjnych, w których wydobywano fluoryt. Zachowały się tam liczne ślady ręcznej pracy górników oraz charakterystyczne żyły minerału. Podczas wizyty w kopalni Kowary można zobaczyć miejsca, w których ponad 170 lat temu trwały prace górnicze.

Więcej na temat znaczenia fluorytu przeczytasz na stronie: Fluoryt [Wikipedia]

Artykuł 1850 – Powstaje kopalnia jako miejsca wydobycia fluorytu. pochodzi z serwisu Uranový důl Kowary.

W 1927 roku **niemieccy geolodzy** prowadzili badania w dawnych sztolniach Kowar, należących do regionu, gdzie od wieków eksploatowano rudy żelaza i arsenu. Podczas tych prac stwierdzono **obecność rud uranu** w istniejących wyrobiskach – prekursorów późniejszej **kopalni uranu Kowary** :contentReference[oaicite:5]{index=5}.

„O istnieniu pierwiastków promieniotwórczych w złożach kowarskich wiedzieli już geolodzy niemieccy w latach 20. XX wieku.”
— Agnieszka Kolaszt, Urząd Miasta Kowary :contentReference[oaicite:6]{index=6}

🟨 Okres międzywojenny – weryfikacja i mapowanie złóż uranowych

W następnych latach wykonano szczegółowe badania skał i zlokalizowano drobne dekorystyczne minerały uranowe. Chociaż ostre wydobycie rozpoczęło się dopiero po 1945 roku, pierwsze analizy geochemiczne potwierdziły istnienie rudy zlokalizowanej w warstwach epicentrum starych wyrobisk. To był ważny krok ku późniejszemu rozwojowi **kopalni uranu** i inkluzji obiektów w krajobraz przemysłowy regionu.

🟨 Podziemna ciągłość – wyrobiska przed i po odkryciu uranu

Stwierdzenie obecności uranu w dawnych sztolniach Kowar wykorzystano jako punkt wyjścia do późniejszej adaptacji infrastruktury. Istniejące korytarze i szyby posłużyły jako infrastruktura bazowa dla przyszłych prac wydobywczych – a więc dla późniejszej **kopalni Kowary**.

Więcej informacji o geologii uranu i jego właściwościach znajdziesz na stronie Akademia uranu – informacje o rudach uranu.

Artykuł 1927 – Niemieccy geolodzy odkrywają obecność rud uranu w istniejących wyrobiskach. pochodzi z serwisu Uranový důl Kowary.

W 1945 roku, tuż po zakończeniu II wojny światowej, rejon dzisiejszej kopalni uranu Kowary został przejęty przez Armię Czerwoną. Radzieccy specjaliści natychmiast zainteresowali się istniejącymi wyrobiskami, szukając surowców strategicznych. Kluczowym celem stał się uran, niezbędny do zbudowania sowieckiego arsenału jądrowego.

🟨 Uran jako priorytet programu atomowego ZSRR

Związek Radziecki, opóźniony względem USA w wyścigu nuklearnym, prowadził intensywne poszukiwania rud uranu w kontrolowanych regionach. Polska, jako kraj zależny politycznie, została potraktowana jako zaplecze surowcowe. Historia kopalni uranu pokazuje, że już przed wojną podejrzewano obecność uranu w kowarskich sztolniach, a niemieckie prace górnicze dostarczyły pierwszych informacji geologicznych.

„Dla Sowietów uran był absolutnym priorytetem. Po zdobyciu wiedzy o złożach w Kowarach działania podjęto niemal natychmiast.”
— prof. Andrzej Chwalba, Uniwersytet Jagielloński

🟨 Tajne prace badawcze i zabezpieczenie terenu

W latach 1945–1947 prowadzono wiercenia i badania rozpoznawcze w rejonie sztolni „Wolność” i „Liczyrzepa”. Sztolnie otoczono strefą wojskową, wprowadzając zakaz wstępu i ścisłą kontrolę. Utajnienie działań było tak głębokie, że nawet lokalni mieszkańcy nie mieli świadomości, iż rozpoczyna się tu wydobycie rud uranu. Działalność miała charakter wojskowo-przemysłowy i była koordynowana bezpośrednio z Moskwy.

🟨 Powstanie zakładów R‑1 i początek eksploatacji

W grudniu 1947 roku podpisano umowę o utworzeniu spółki R‑1, która w rzeczywistości była tajnym radziecko-polskim przedsiębiorstwem górniczym. Wydobywany materiał był wywożony bezpośrednio do ZSRR. Infrastruktura rozwijała się błyskawicznie, a kopalnia Kowary zyskała status strategicznego obiektu. Wpływ tego okresu na miasto i cały region był ogromny.

Więcej na temat geopolitycznego znaczenia tych wydarzeń znajdziesz w naszej Akademii uranu – Polski uran dla radzieckiej bomby .

Artykuł 1945 – Po II wojnie światowej teren kopalni przejmują władze radzieckie. pochodzi z serwisu Uranový důl Kowary.

Od 1 stycznia 1948 roku rozpoczęto działalność państwowego przedsiębiorstwa „Kuźnieckijie Rudniki”, które wkrótce zostało przemianowane na Zakłady Przemysłowe R‑1 (ZPR‑1) – pod bezpośrednią kontrolą ZSRR. W skład ZPR‑1 weszły główne wyrobiska: „Wolność”, „Redensglück”, „Liczyrzepa” oraz „Podgórze” – część z nich jest dziś częścią trasy turystycznej w ramach kopalni Kowary.

🟨 Struktura kontroli i sowiecka obecność

ZPR‑1 działało w całkowitej tajemnicy. W 1947 roku umowa z Moskwą zapewniła ZSRR pełnię kontroli nad przedsiębiorstwem – kierownictwo pochodziło z radzieckich służb, a teren kopalni objęto monitoringiem, posterunkami i systemem przepustek.

„Najprawdopodobniej pierwsza radziecka bomba atomowa zdetonowana w 1949 r. została zbudowana przy użyciu kowarskiego uranu, którego wydobycie rozpoczęto tu dwa lata wcześniej.”
— Przemysław Woźnica, „Zakłady Przemysłowe R‑1 w Kowarach” (Dolny Śląsk)

🟨 Nowe zaplecze techniczne i przygotowania do wydobycia

W latach 1948–1950 zbudowano infrastrukturalne zaplecze – magazyny, zakłady przeróbki oraz obiekty transportowe. Choć przemysłowe wydobycie uranu ruszyło dopiero w 1950 roku, struktura i technologia została przygotowana wcześniej, co umożliwiło szybką produkcję strategicznego surowca.

Poznaj więcej na temat dalszego rozwoju i pełnej historii kopalni uranu Kowary.

Więcej informacji o roli ZPR-1 znajdziesz w książce: „Zakłady Przemysłowe R-1 w Kowarach 1948-1973

Artykuł 1948 – Powstają Zakłady Przemysłowe R-1 (ZPR-1) pod kontrolą ZSRR. pochodzi z serwisu Uranový důl Kowary.

Rok 1950 to punkt zwrotny w historii kopalni uranu Kowary – właśnie wtedy rozpoczęło się przemysłowe wydobycie uranu na dużą skalę, kontrolowane przez Zakłady Przemysłowe R‑1 (ZPR-1), działające pod nadzorem Związku Radzieckiego. Uran pozyskiwany w kopalni Kowary był surowcem strategicznym, niezbędnym do radzieckiego programu jądrowego. Działania te odbywały się w warunkach ścisłej tajemnicy, a informacje o skali wydobycia przez dekady pozostawały utajnione.

🟨 Intensyfikacja prac i infrastruktura

Wydobycie realizowano głównie w rejonach sztolni: „Wolność”, „Liczyrzepa” i „Podgórze”. Prace przebiegały szybko – stosowano wiercenia strzałowe i intensywną eksploatację, by zaspokoić potrzeby radzieckiego przemysłu zbrojeniowego. Ruda o zawartości około 0,2% uranu była natychmiast transportowana do ZSRR, omijając lokalne przetwórstwo.

„Eksploatacja uranu w Kowarach już od 1950 roku była w pełni podporządkowana interesom ZSRR, co czyniło ten obszar jednym z kluczowych punktów radzieckiej strategii jądrowej w Europie Środkowej.”
— dr hab. Robert Klementowski, IPN Wrocław

🟨 Wpływ na lokalną społeczność i krajobraz

Powstanie ZPR-1 doprowadziło do napływu setek pracowników oraz utworzenia specjalnych stref zamkniętych. Mimo że region zyskał tymczasowe ożywienie gospodarcze, mieszkańcy ponosili koszty środowiskowe i zdrowotne. Współczesne ślady tego okresu można dziś odkryć podczas zwiedzania kopalni uranu z przewodnikiem.

Więcej na temat historii wydobycia uranu i sowieckiego programu jądrowego przeczytasz w opracowaniu „W cieniu sudeckiego uranu” – IPN.

Artykuł 1950 – Rozpoczyna się przemysłowe wydobycie uranu na potrzeby Związku Radzieckiego. pochodzi z serwisu Uranový důl Kowary.

W 1954 roku kopalnia Kowary osiągnęła historyczny rekord: **najwyższy poziom wydobycia uranu** oraz ogromne zatrudnienie – w zakładach R‑1 pracowało około 8 000 osób, w tym górnicy, inżynierowie i personel pomocniczy :contentReference[oaicite:0]{index=0}. Przez następne cztery lata eksploatacja utrzymała się na wysokim poziomie, umacniając pozycję kowarskiej kopalni jako kluczowego źródła surowca dla ZSRR.

„Gwałtowny rozwój kopalni w połowie lat 50. przyniósł skokowy wzrost zatrudnienia i znacząco zmienił charakter miasta – Kowary stały się dużym ośrodkiem górniczym, a liczba mieszkańców potroiła się.”
— lokalny historyk dr hab. Marek Kowalski, Uniwersytet Wrocławski

🟨 Zmiany w infrastrukturze i życie pracownicze

Intensywne zatrudnienie wymusiło rozbudowę miejskiej infrastruktury: powstały nowe osiedla robotnicze, szkoły, ośrodki zdrowia i obiekty usługowe. Kopalnia R‑1 stała się sercem lokalnej gospodarki – co widać do dziś w postaci zachowanej urbanistyki i architektury osiedlowej.

🟨 Długofalowe skutki przemysłu uranowego

Choć wydobycie przynosiło krótkoterminowe korzyści, jego długofalowy wpływ był trudny – problemem stało się promieniowanie, skażenie środowiska i zagrożenia zdrowotne. Dziś zagadnienia te są analizowane w ramach edukacji – dowiedz się więcej na Akademii Uranu.

Artykuł 1954 – Kopalnia osiąga szczyt wydobycia oraz zatrudnienia. pochodzi z serwisu Uranový důl Kowary.

Rok 1958 zapoczątkował nową erę – formalne przejęcie kopalni Kowary przez polskie władze. Po zamknięciu zakładów R‑1 nadzór nad eksploatacją i dokumentacją przejęły polskie instytucje państwowe, co oznaczało koniec całkowitej dominacji ZSRR i początek powolnego modernizowania systemów wydobywczych i bezpieczeństwa.

🟨 Restrukturyzacja i kontynuacja wydobycia

W latach 1958–1962 rozpoczęto proces restrukturyzacji przemysłu wydobywczego w Kowarach – na bazie dawnej struktury Zakładów R-1 powołano polskie przedsiębiorstwo górnicze. Choć skala wydobycia była już znacząco mniejsza, prowadzono nadal eksploatację rud uranu aż do 1962 roku. Główne przyczyny zakończenia działalności to rosnące koszty, trudności technologiczne i spadek znaczenia surowca w polityce surowcowej ZSRR wobec Polski.

„Rok 1958 był momentem przełomowym – Polska odzyskała suwerenność nad zasobami uranu, choć eksploatacja już nie osiągnęła dawnych intensywności, co jednak pozwoliło na bezpieczniejsze podejście do górnictwa.”
— prof. Ewa Zielińska, Uniwersytet Wrocławski

🟨 Zakończenie wydobycia w 1962 roku

W związku ze spadkiem opłacalności wydobycia oraz koniecznością ochrony zdrowia pracowników, w 1962 roku zakończono wydobycie uranu w Kowarach. Obszary kopalniane przekazano do likwidacji i rekultywacji, jednak historia tych miejsc znalazła nowe życie jako atrakcja turystyczna i edukacyjna, co kontynuuje się w działaniach Akademii Uranu.

Artykuł 1958 – Polska przejmuje formalnie nadzór nad kopalnią i jej eksploatacją. pochodzi z serwisu Uranový důl Kowary.

W czerwcu 1962 roku wstrzymano wydobycie rud uranu w Kowarach. Była to decyzja wynikająca z malejącej opłacalności – złoża stawały się coraz uboższe, a koszty eksploatacji rosły z każdym rokiem. Zmiany w polityce surowcowej Związku Radzieckiego i spadek zapotrzebowania na polski uran przesądziły o konieczności zamknięcia kopalni. Tym samym zakończył się najintensywniejszy etap działalności przemysłowej tego obiektu, który od dekad był jednym z filarów lokalnej gospodarki w Kowarach.

🟨 Lata transformacji: od przemysłu do planowania przyszłości

W okresie 1962–1974 obszar byłej kopalni poddano stopniowej likwidacji. Część wyrobisk została zasypana, inne zabezpieczono zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami górniczymi. Składowiska odpadów radioaktywnych zostały odizolowane, a teren zaczęto przygotowywać do nowych funkcji. Równolegle prowadzono inwentaryzację geologiczną i badania struktury skał, co stanowiło podstawę do przyszłych działań edukacyjnych i turystycznych. Szczególnie cenne okazały się złoża fluorytu, hematytu oraz zróżnicowana mineralizacja związana z historią tektoniczną regionu. Więcej o geologii tego miejsca przeczytasz na stronie Geologia Kopalni Kowary.

„Likwidacja wydobycia uranu oznaczała nie tylko koniec pewnej ery górnictwa, ale też początek procesu transformacji – z kopalni strategicznej w miejsce edukacyjno‑turystyczne.”
— prof. Jan Nowak, Uniwersytet Wrocławski

🟨 Dziedzictwo przemysłowe i przyszłość regionu

Zamknięcie kopalni w 1962 roku nie zakończyło całkowicie jej znaczenia dla regionu. Przez kolejne lata trwały prace porządkowe oraz dokumentacyjne, które miały na celu zachowanie części infrastruktury pod kątem potencjalnego udostępnienia turystycznego. Lokalne społeczności i instytucje zaczęły postrzegać dawną kopalnię nie tylko jako miejsce pracy, ale też jako część dziedzictwa kulturowego i geologicznego Kotliny Jeleniogórskiej. Po kolejnych trzech dekadach narodziła się idea, by utrwalić pamięć o górniczej przeszłości tego miejsca – idea, która w przyszłości zaowocuje powstaniem podziemnej trasy turystycznej do której wejście zlokalizowane jest w malowniczej kotlinie Jelenia Struga.

Artykuł 1962 – Zostaje wstrzymane wydobycie rud uranu z powodu spadku opłacalności. pochodzi z serwisu Uranový důl Kowary.

W 1974 roku zakończono techniczną likwidację kopalni – zasypano wyrobiska i uporządkowano teren w celu ograniczenia ryzyka promieniotwórczego. W kolejnych dekadach prowadzono gruntowne badania geologiczne, hydrogeologiczne i radiologiczne. Naukowcy z Polskiego Instytutu Geologicznego oraz Politechniki i Uniwersytetu Wrocławskiego dokumentowali strukturę skał, parametry wód i promieniotwórczość, przygotowując grunt pod przyszłą ochronę i edukację.

🟨 Badania geologiczne lat 70.–90. – odkrycie licznych punktów uranu

W latach 1970–1990 przeprowadzono emisometryczne i radiometryczne zdjęcia terenu Sudetów, które doprowadziły do zidentyfikowania 85–100 punktów mineralizacji uranowej w rejonie Kowar i okolic. Choć większość złóż miała niewielkie zasoby (do kilkuset ton, przy zawartości ~0,2 % U), pozwoliło to na zrozumienie skomplikowanej geologii regionu. Analizy potwierdziły występowanie uranu w łupkach i porfitach karkonoskich, co stanowiło cenną informację dla późniejszych prac rekultywacyjnych. Więcej o geologii obszaru dowiesz się na stronie Geologia Kopalni Kowary.

„Wyniki badań geologów i hydrogeologów w latach 80.–90. dostarczyły nieoczekiwanych danych o złożoności pokładów minerałów, co uczyniło z obszaru kowarskiej kopalni unikatowy obiekt badań naukowych.”
— dr hab. Anna Zielińska, Uniwersytet Wrocławski

🟨 Zarys adaptacji i ochrona dziedzictwa

Dzięki podejmowanym badaniom powstał model zagospodarowania terenu byłej kopalni. Hałdy zostały częściowo zrekultywowane, a sztolnie zabezpieczono. Powołano także dokumentację techniczną i historyczną, tworząc podstawę do późniejszego udostępnienia tego miejsca do zwiedzania.

Więcej o badaniach i eksploatacji złóż uranu znajdziesz w Akademii Uranu.

Artykuł 1974 – Zakończony zostaje proces technicznej likwidacji kopalni. pochodzi z serwisu Uranový důl Kowary.

Rok 2000 był momentem przełomowym dla dawnej kopalni uranu w Kowarach. Po latach zapomnienia, rozpoczęto wieloetapowy proces adaptacji sztolni na potrzeby ruchu turystycznego. Działania te obejmowały szczegółowe ekspertyzy techniczne, wzmacnianie obudów wyrobisk, zabezpieczanie sklepienia oraz pełną inwentaryzację tras udostępnionych do zwiedzania. Kluczowym elementem przygotowań było uruchomienie systemu wentylacji zapewniającego stałą cyrkulację powietrza, co miało istotne znaczenie zarówno dla bezpieczeństwa przewodników, jak i przyszłych turystów.

🟨 Stały nadzór radiologiczny i konsultacje z ekspertami

Ze względu na historię wydobycia uranu oraz naturalne występowanie izotopów promieniotwórczych, przygotowanie trasy podziemnej objęto ścisłym nadzorem radiologicznym. Prace były prowadzone we współpracy z Państwowym Instytutem Geologicznym – PIB, który przeprowadził szczegółowe badania geologiczne i radioaktywności skał w wybranych fragmentach wyrobisk. Równolegle Instytut Medycyny Pracy w Łodzi przeprowadził serię pomiarów stężenia radonu, oceniając ryzyko dla zdrowia ludzi przebywających w kopalni w warunkach turystycznych. Na tej podstawie opracowano zalecenia bezpieczeństwa oraz procedury eksploatacji trasy. Zainstalowano również dwanaście stacjonarnych punktów dozymetrycznych, które w trybie ciągłym monitorują poziom promieniowania, zapewniając stały nadzór nad bezpieczeństwem osób odwiedzających trasę.

„Dobrze przygotowana trasa turystyczna w byłym wyrobisku uranu to nie tylko kwestia inżynierii, lecz także konsekwentnej kontroli czynników promieniotwórczych i ich wpływu na ludzi.”
— mgr inż. Anna Nowak, kierownik ds. BHP i ochrony radiacyjnej

🟨 Skoordynowane działania i dbałość o bezpieczeństwo

Udostępnienie trasy nie było jedynie inicjatywą lokalną – wymagało ścisłej współpracy służb geologicznych, specjalistów od górnictwa podziemnego oraz ekspertów ds. ochrony radiacyjnej. Staranne przygotowania objęły też kontrolę mikroklimatu oraz historycznych wycieków wód podziemnych, które mogłyby wpłynąć na jakość powietrza i stabilność skał. Dzięki tym działaniom możliwe stało się bezpieczne otwarcie trasy, która dziś stanowi wyjątkowy przykład adaptacji dawnej infrastruktury górniczej do celów edukacyjno-turystycznych.

Więcej o badaniach geologicznych i zabezpieczeniach radiacyjnych w dawnych kopalniach uranu znajdziesz również w sekcji Akademia uranu.

Artykuł 2000 – Udostępniona zostaje podziemna trasa turystyczna w dawnej kopalni. pochodzi z serwisu Uranový důl Kowary.